Plamy opadowe: czym są i co po nich zostaje w mieszkaniu
Plamy opadowe to jeden z pierwszych pewnych znaków śmierci. Wyjaśniamy, skąd się biorą, po jakim czasie się pojawiają i co dzieje się z materacem oraz pościelą, na których powstały.
Plamy opadowe, czyli livor mortis, powstają, gdy serce przestaje pracować, a krew opada pod wpływem grawitacji do niżej położonych części ciała. Pojawiają się zwykle w ciągu pierwszej godziny po śmierci, a po kilkunastu godzinach się utrwalają. W mieszkaniu zostaje po nich ślad na materacu i pościeli, którego nie usuwa pranie.
Czym są plamy opadowe i dlaczego powstają
Po zatrzymaniu krążenia krew przestaje płynąć i zbiera się w tych częściach ciała, które leżą najniżej. Przez skórę widać ją jako sinofioletowe albo czerwonofioletowe przebarwienia. W medycynie sądowej nazywa się je plamami opadowymi albo pośmiertnymi, po łacinie livor mortis. Drugim znakiem, który pojawia się w tym samym czasie, jest stężenie pośmiertne.
Tam, gdzie ciało dociska podłoże albo uciska je ubranie, krew nie dopływa. Dlatego w tych miejscach skóra pozostaje jasna, a plamy układają się we wzór, który odwzorowuje podłoże.
Po jakim czasie pojawiają się plamy opadowe
| Czas od zgonu | Co się dzieje |
|---|---|
| Pierwsza godzina | Pierwsze, słabo widoczne przebarwienia |
| Kilka godzin | Plamy wyraźne, po naciśnięciu jeszcze bledną |
| Kilkanaście godzin | Plamy utrwalają się i nie znikają po ucisku |
| Później | Wygląd zmienia się razem z postępem rozkładu |
To orientacyjne ramy. Tempo zależy od temperatury w pomieszczeniu, pozycji ciała i stanu zdrowia osoby zmarłej. Dokładną ocenę zostawia się lekarzowi i medykowi sądowemu.
Gdzie się pojawiają i jak wyglądają
- U osoby leżącej na plecach. Na plecach, pośladkach, karku i tylnej części ud.
- U osoby leżącej na boku. Po stronie, na której leżało ciało.
- W miejscach ucisku. Skóra zostaje jasna, na przykład pod paskiem albo gumką.
- Kolor. Zwykle sinofioletowy. Inne odcienie mogą wskazywać na szczególne przyczyny zgonu, co ocenia lekarz.
Plamy opadowe a zmiany u osoby żyjącej
Plamy opadowe pojawiają się dopiero po śmierci. U osób obłożnie chorych, które długo leżą, występują natomiast zastoje, zaczerwienienia i odleżyny. To inne zjawisko, które wymaga opieki medycznej, a nie oceny pośmiertnej.
Jeśli masz wątpliwości, czy ktoś żyje, nie oceniaj tego sam. Zadzwoń pod 112 i postępuj według poleceń dyspozytora.
Co zostaje w mieszkaniu po plamach opadowych
Po zabraniu ciała na materacu i pościeli zostaje ślad. To nie jest zwykła plama, bo razem z nią w materiał wsiąkają płyny ustrojowe. Pranie i środki domowe nie docierają w głąb pianki, a zapach wraca po kilku dniach.
Materac, pościel i wykładzina ze strefy zgonu to odpad biologiczny. Zabieramy je i przekazujemy do utylizacji, a lokal dezynfekujemy. Cały przebieg opisaliśmy na stronie sprzątanie po zwłokach w Krakowie.
Co robić, gdy taki ślad jest w mieszkaniu
- Nie pierz i nie zmywaj. Rozniesiesz skażenie na większą powierzchnię.
- Nie wynoś materaca na śmietnik. To odpad biologiczny, a nie zwykły odpad wielkogabarytowy.
- Zamknij pokój. Ogranicz przepływ powietrza i wyłącz ogrzewanie.
- Zadzwoń do firmy. Im szybciej, tym mniejszy zakres prac i niższy koszt.
Po usunięciu materiałów i dezynfekcji lokal nadaje się do użytku. Kiedy dokładnie, wyjaśniamy we wpisie kiedy mieszkanie po zgonie jest bezpieczne. Jeśli w lokalu pojawiły się owady, przeczytaj też wpis larwy i muchy po zgonie.
Znaki, które pojawiają się na ciele po śmierci
| Znak | Na czym polega |
|---|---|
| Oziębienie ciała | Temperatura ciała stopniowo zrównuje się z otoczeniem |
| Plamy opadowe | Krew opada do niżej położonych części ciała |
| Stężenie pośmiertne | Mięśnie tężeją, a stawy tracą ruchomość |
| Wysychanie | Zmiany na wargach, gałkach ocznych i skórze |
Lekarz ocenia je razem, a nie pojedynczo. O sztywnieniu ciała piszemy we wpisie stężenie pośmiertne.
Czy plamy pojawiają się przed śmiercią
Nie. Plamy opadowe są znakiem pośmiertnym. U osoby umierającej można zauważyć bladość, chłodne dłonie i stopy albo marmurkowaty rysunek na skórze, ale to inne zjawiska, które ocenia personel medyczny.
Jeśli nie masz pewności, czy ktoś żyje, nie oceniaj tego po wyglądzie skóry. Zadzwoń pod 112 i postępuj według poleceń dyspozytora.
Co zmienia wygląd i tempo powstawania plam
- Temperatura w pomieszczeniu. W cieple zmiany zachodzą szybciej, w chłodzie wolniej.
- Pozycja ciała i podłoże. Plamy pojawiają się tam, gdzie krew opada, a znikają w miejscach ucisku.
- Ubranie. Pasek, gumka i szwy odciskają jasny ślad.
- Czas. Po kilkunastu godzinach plamy przestają zmieniać położenie.
- Przyczyna zgonu. Wpływa na odcień. Ocenę zostawia się lekarzowi i medykowi sądowemu.
Pytania i odpowiedzi
O czym świadczą plamy opadowe?
Potwierdzają zgon i pokazują, w jakiej pozycji leżało ciało. Na ich podstawie lekarz albo medyk sądowy szacuje też czas, jaki minął od śmierci.
Czy plamy opadowe da się usunąć z materaca?
Samego śladu zwykle nie da się usunąć, a razem z nim w materac wsiąkają płyny ustrojowe. Dlatego materac przekazujemy do utylizacji jako odpad biologiczny.
Czy ślad po plamach opadowych jest zakaźny?
Materiał biologiczny w materacu i pościeli może zawierać bakterie i wirusy. Dlatego takich rzeczy nie należy prać ani przenosić po mieszkaniu.
